ΕΘΝΙΚΟ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Η Ομάδα Αστικής Περιβαλλοντικής Βιωσιμότητας (πρώην ομάδα Μελέτης της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης σε Αστικές Περιοχές) απασχολείται ερευνητικά με το αντικείμενο της αστικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης και πιο συγκεκριμένα:

  • Έχει δημιουργήσει τη FEI-GREGAA, τη μοναδική χαρτογραφημένη βάση δεδομένων εκπομπών ανθρωπογενών ρύπων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο για την Ελλάδα.
  • Έχει αναπτύξει μικρό δίκτυο αισθητήρων μέτρησης αιωρουμένων σωματιδίων ΡΜ5 στο αστικό συγκρότημα της Αθήνας.
  • Χρησιμοποιεί τα δεδομένα εκπομπών για την πρόγνωση της ποιότητας του αέρα σε αστικό επίπεδο.
  • Πραγματοποιεί εφαρμοσμένες μελέτες βιώσιμης κινητικότητας, προσωπικής έκθεσης σε ρύπους, προώθησης εφαρμογών για την παρακολούθηση των χημικών σε προϊόντα.
  • Έχει αναγνωρίσει τη σημασία της ευαισθητοποίησης των πολιτών στα θέματα προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος με στόχο την ενεργή συμμετοχή τους, εκλαϊκεύοντας και προωθώντας ερευνητικά αποτελέσματα.

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ

FEI-GREGAA (Flexible Emission Inventory for GREece and the Greater Athens Area)

  • Έχει δημιουργηθεί σε περιβάλλον Γεωγραφικού Συστήματος Πληροφοριών σύμφωνα με τη μεθοδολογία που προτείνεται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, ακολουθώντας την προσέγγιση bottom-up/top-down ανάλογα με το είδος της πηγής και χρησιμοποιώντας δεδομένα από επίσημες πηγές (Υπουργεία, ΕΛΣΤΑΤ,Eurostat).
  • Καλύπτει την περίοδο 2006 – 2019 και επικαιροποιείται σε συνεχή βάση.
  • Παρέχει τις ωριαίες εκπομπές αέριων ρύπων, σωματιδίων, βαρέων μετάλλων, PAHs και θερμοκηπικών αερίων από ανθρωπογενείς δραστηριότητες σε κάνναβο 2x2km2 (Ελλάδα) και 1x1km2 (Αττική)
 
NEC Pollutants
Sector-Methodology
Road transport
(bottom-up)
Aviation
(bottom-up)
Navigation
(bottom-up)
Small
Combustion(top-down)
Industries
(bottom – up)
Non road
(top-down)
Agriculture
(top – down)
 
Main Pollutants
NOx
NMVOCs
SOx
NH3
 
Particulate Matter
 PM2.5
PM10
EC
OM
 
Others (inc. GHGs)
CO
VOC
CH4
NO
NO2
CO2
N2O
 
Priority Heavy Metals
Pb, Cd, Hg, As
 
Additional Heavy Metals
Cr, Cu, Ni, Se, Zn
 
POPs
PCDD/F, PCB, HCB
Benzo(a)pyrene
Benzo(b)fluoranthene
Benzo(k)fluoranthene
Indeno(1,2,3-cd)pyrene

Το ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ FEIGREGAA χρησιμοποιείται σε εφαρμογές όπως:

  • Διαχρονική εξέλιξη των εκπομπών σε ετήσια, μηνιαία και ωριαία κλίμακα
  • Αναγνώριση και σε βάθος μελέτη των σημαντικότερων ρύπων (κλασσικών και θερμοκηπικών αερίων) ανά κατηγορία πηγής σε αστική, περιοχική και εθνική κλίμακα
  • Συνδυαστική ανάπτυξη μέτρων για την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής με βάση την ισχύουσα ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία (σε συνεργασία με την ομάδα CLIMADAPT)
  • Δημιουργία σεναρίων εκπομπών λόγω κοινωνικo-οικονομικών αλλαγών που μπορούν να επηρεάσουν το ενεργειακό προφίλ κατανάλωσης
  • Στοιχείο εισόδου σε φωτοχημικά μοντέλα αστικής και περιοχικής κλίμακας
  • Πολυπαραγοντική μελέτη με χρήση τεχνολογίας γεωχωρικής απεικόνισης διαφορετικών ειδών δεδομένων, δηλ. συγκεντρώσεων ρύπων, εκπομπών, κοινωνικών (ηλικία, εκπαίδευση, υγεία κλπ).

ΔIΚΤΥΟ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΜEΤΡΗΣΗΣ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ (AirPaPPANACEA)

Με χρήση της τεχνολογίας IoT και αισθητήρων χαμηλού κόστους σε διάφορα σημεία του Λεκανοπεδίου έχει δημιουργηθεί ένα δίκτυο σταθμών συνεχούς παρακολούθησης της σωματιδιακής ρύπανσης, με το οποίο επιτυγχάνεται:

  • Παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο της εξέλιξης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (ΡΜ5) στον αστικό ιστό της Αθήνας.
  • Δημιουργία χρονοσειράς δεδομένων για τη μελέτη της επίδρασης της μετεωρολογίας, των εκπομπών και των τοπικών ροών στα επίπεδα ρύπανσης.
  • Μελέτη της έκθεσης του πληθυσμού και σύνδεση της με δραστηριότητες που σχετίζονται άμεσα με την καθημερινότητα.
  • Επικαιροποίηση FEI-GREGAA και σύγκριση με αποτελέσματα από τις εφαρμογές με το σύστημα φωτοχημικού/μετεωρολογικού μοντέλου WRF/CAMx.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

  • Αριθμητικές προσομοιώσεις για τη μεσοπρόθεσμη πρόγνωση της ποιότητας αέρα στις πόλεις της Ελλάδος με το σύστημα μοντέλων WRF/CAMx σε συνεργασία με τη Μονάδα ΜΕΤΕΟ (www.meteo.gr)
  • Αριθμητική μελέτη της ατμοσφαιρικής και σωματιδιακής ρύπανσης σε εθνικό, περιοχικό και τοπικό επίπεδο με το σύστημα μοντέλων WRF/CAMx σε συνεργασία με τη Μονάδα ΜΕΤΕΟ (www.meteo.gr)
  • Διερεύνηση της σχέσης εκπομπών και συγκεντρώσεων ατμοσφαιρικών ρύπων στο αστικό περιβάλλον και σε ευρύτερες περιοχές.
  • Εντοπισμός των παραγόντων που οδηγούν στη διαμόρφωση της ποιότητας αέρα και στη δημιουργία επεισοδίων ρύπανσης σε αστικές και ευρύτερες περιοχές (πηγές, μετεωρολογία, τοπικά χαρακτηριστικά) σε συνεργασία με τις θεματικές ομάδες του Forum for Air Quality Modelling (FAIRMODE – Forum for Air quality Modeling; https://fairmode.jrc.ec.europa.eu).
  • Δημιουργία σεναρίων διαχείρισης ποιότητας αέρα για την αναγνώριση μέτρων που θα φέρουν τα βέλτιστα αποτελέσματα και θα πρέπει να αποτελέσουν την προτεραιότητα στην πολιτική για την ποιότητα του αέρα.

Μέσω της υλοποίησης των Ευρωπαϊκών και Εθνικών έργων LIFE AskREACH (LIFE16 GIE/DE/000738), AirPaP (HFRI 409), Cyclurban (EUKI 81218709/ 17.9045.0-002.17), ΚΡΗΠΙΣ ΙΙ – ΘΕΣΠΙΑ ΙΙ (ΕΣΠΑ 2014-2020)  έχουμε αναπτύξει τις παρακάτω δραστηριότητες:

  • Ανάπτυξη στα ελληνικά, προώθηση και λειτουργία της δωρεάν εφαρμογής για έξυπνα κινητά Scan4Chem για τον έλεγχο της ύπαρξης ουσιών που προκαλούν ανησυχία σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης (ρούχα, παιχνίδια, έπιπλα κα).
  • Προώθηση της ποδηλασίας – Ανάπτυξη σεναρίων για τη μείωση των εκπομπών κλασσικών και θερμοκηπικών αερίων σε αστικό περιβάλλον και ενημέρωση τοπικών και εθνικών αρχών για τις δυνατότητες και τα οφέλη.

ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η ομάδα μας έχει αναγνωρίσει τη σημασία της ευαισθητοποίησης των πολιτών στα θέματα προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος και την ενεργή συμμετοχή τους σε θεματικές δράσεις έργων.

  • Διασύνδεση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής με την ατμοσφαιρική ρύπανση και δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού βασισμένο στα δεδομένα FEI-GREGAA, του δικτύου αισθητήρων AirPaP-PANACEA και κοινωνικο-οικονομικών στοιχείων για τον υπολογισμό του ενεργειακού/ανθρακικού αποτυπώματος ατόμων και την ανάπτυξη της «προσωπικής ευθύνης» στην μείωση των εκπομπών (συνεργασία με την ομάδα CLIMADAPT και τη μονάδα ΜΕΤΕΟ)
  • Συνεργασία με εκπαιδευτικούς οργανισμούς και ανεξάρτητους φορείς για την ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΟΙΝΟΥ και την εκλαΐκευση της επιστημονικής γνώσης και διάχυσης προς το κοινό (συνεργασία με το ΕΛΙΑΜΕΠ)
  • Συνεργασία με φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης για την παρακολούθηση των εκπομπών, της ποιότητας του αέρα, της προστασίας του τοπικού περιβάλλοντος και της υγείας των πολιτών.

Σε ερευνητικό επίπεδο η δουλειά μας συνεχίζεται προς:

  • Χρήση δεδομένων τηλεπισκόπισης και τοπικών μετρήσεων για την περαιτέρω βελτιστοποίηση και επικαιροποίηση τoυ FEI-GREGAA
  • Εξειδίκευση του FEI-GREGAA με νέους ρύπους και καλύτερη ανάλυση
  • Διασύνδεση βάσεων δεδομένων της ομάδας με αντίστοιχες του εξωτερικού και χρήση τους για διαμόρφωση περιβαλλοντικής πολιτικής (FAIRMODE – https://fairmode.jrc.ec.europa.eu).